Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een voorbeeld te noemen, één machine die alle messen reinigt; vooral niet meer meubelen in huis, dan dringend noodzakelijk is \ oor het gebruik, enz. Maar zoó wordt het leven een machine. Het wordt een eentonig, eenvormig en vervelend iets en het is een dwaalbegrip, dat men de menschen op die wijze gelukkiger zou maken; gesteld al dat men het denkbeeld algemeen of althans op zeer groote schaal kon toepassen.

Wat men op die wijze wenscht te verkrijgen: gemeenschappelijk wonen en koken, genieten en schoonhouden van eenige noodzakelijkste meubelen, is een soort van coöperatief stelsel, dat geheel ligt in de lijn der gedachte van Fourier; in wiens tijd het beginsel der coöperatie als zoodanig nog onbekend was.

Maar de coöperatie is slechts een geneesmiddel voor een kwaal, uitmuntend geschikt om tot een gezonden toestand terug te keeren, maar zij is toch niet de gezonde toestand zelf. Zij is een overgang tot het betere; maar ook niets meer.

Eigenlijk ging Fourier niet zoover als die coöperators van den nieuweren tijd. Het was hem wel degelijk om meerdere voldoening aan stoffelijke behoeften, toeneming der productie en gemakkelijker bereiking van een redelijk peil van welstand te doen.

Een gevolg van het leven in de phalanstères zou echter zijn, dat men den prikkel tot den arbeid verliezen zou, omdat men toch recht zou hebben op onderhoud, zoodat feitelijk de een voor den ander zou werken en dat zou op den duur toch onuitvoerbaar worden. Zoodra de voortbrengende krachten sterk gingen verminderen, zou de consumptie de productie overtreffen en de instelling zelve daarmede te gronde gaan.

De mogelijkheid, gesteld dat die bestond, om ieder het werk te verschaffen, door hem het meest begeerd of voor hem het meest geschikt, zou toch zeker geen voldoende prikkel zijn om hen tot arbeiden te nopen, die feitelijk niet behoefden te werken.

De eigenlijke vader der coöperatie was een Engelschman, genaamd Robort Owen,

een veel meer practisch man, die groote uitkomsten op zijn streven verkreeg. Men verhaalt van hem, dat hij aan het hoofd stond van een groote industriëele onderneming in eene gemeente, waar de

Sluiten