Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Er waren ook wel goede elementen, maar deze bemerkten, dat zij meer voor anderen dan voor zich zelf arbeidden en zoo droec de stichting de kiem van ontbinding in zich om.

O wen zelf heeft er zijn vermogen aan opgeofferd, en niets verkregen dan een waarschuwend voorbeeld voor het nageslacht, dat trouwens van groote waarde is.

Wat Owen deed en ervoer is wel geschikt om er ons steeds dieper van te overtuigen, dat de menschen zelf niet door een stelsel kunnen veranderd worden en elke maatschappelijke instelling rekening behoort te houden met het feit, dat er goeden en minder goeden zijn en dat ook de goeden menschen blijven met eigenaardige gebreken en verschillende behoeften en neigingen.

Ook leert het ons overtuigend de groote waarde van het eigendomsrecht kennen. Uit de geschiedenissen van dien tijd blijkt duidelijk dat Owen als verstandig en menschlievend fabrieksbestuurder schitterende resultaten verkreeg, in zooverre als zijne werklieden, onder een mild en zacht bestuur, hun belang begonnen in te zien en door vlijt en matigheid tot meerdere welvaart geraakten.

Indien zij echter geen enkel stoffelijk voordeel voor zich zeiven daarin hadden gezien en dus de prikkel van het eigenbelang geheel ontbroken had, dan zou zulk een uitkomst stellig niet verkregen zijn.

Een van de voornaamste figuren in de geschiedenis der maatschappelijke hervormingstelsels was

Jean Joseph Louis Blanc,

een groot staatsman, die in Frankrijk een zeer belangrijke rol heeft gespeeld. Hij was geboren in 1813 en nam ijverig "deel aan de omwenteling van 1848.

Blanc was een tegenstander van de onbeperkte vrijheid der industrie, omdat hij meende dat de maatschappelijke wanverhoudingen daaruit voortkwamen. Hij meende dat die onbeperkte vrijheid ten gevolge had dat ieder er slechts op uit was, zooveel mogelijk vruchten van zijn onderneming te plukken. Het trok zijn aandacht, dat de groote nijverheidsondernemingen, die in zijn vaderland gevonden werden, er steeds op uit waren, om, met de minst mogelijke kosten, het meest mogelijke voort te brengen; dat men er ook steeds op uit was de loonen der werklieden te veria-

Sluiten