Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

behoeften kan voorzien en men aan zijnen arbeid de vruchten ontneemt die hem toekwamen.

Zij zouden in die redeneering nog sterker zijn geweest, wanneer zij er vooraf den klemtoon op hadden gelegd, dat beschermende rechten, vooral waar deze drukken op eerste levensbehoeften, even als accijnzen op die levensbehoeften, het meest komen ten laste van hen die het minst betalen kunnen.

Minder gelukkig waren zij in hunne beschouwingen der socialistische stelsels, die in hun tijd nog niet eens tot volle ontwikkeling waren gekomen. Zij beweerden dat, wanneer de wetgever tot den fabrikant zeide: «behalve het ongelijk bedongen arbeidsloon zult gij uwen werklieden een gedeelte der winsten geven," volkomen hetzelfde gebeurt en men aan den arbeid, namelijk die van den fabrikant, de vruchten ontneemt die hem toekwamen. Zij wilden dat men de zaken geheel haren natuurlijken loop liet volgen, zoodat de arbeid eenvoudig verruild werd tegen het bedongen loon.

De nieuwere staathuishoudkundigen evenwel, schoon geenszins de denkbeelden der socialisten omhelzende, hebben ingezien, dat deze redeneering niet in alle opzichten te verdedigen is.

Vooreerst is het onjuist, dat het arbeidsloon steeds vrijelijk bedongen wordt. Zonder dat eenige dwang van de zijde van den werkgever geoefend wordt, is de werkman toch dikwijls in omstandigheden geplaatst, die hem noodzaken aan te nemen wat hem geboden wordt of wat hij verkrijgen kan. Hoewel het kapitaal den handenarbeid niet missen kan, is de laatste toch veel meer van het kapitaal afhankelijk. Ook bestaat er mededinging tusschen de werklieden onderling en dat is nooit geheel weg te nemen, zelfs niet door ruime toepassing van het begrip van

Solidariteit.

Onder solidariteit, een woord dat vooral in onze dagen veel gebezigd, maar dikwijls verkeerd begrepen of onjuist toegepast wordt, verstaan wij een uit gevoel van gemeenschappelijk belang geboren eenheid van handelen

Daartoe is het noodig, dat de leden van eenzelfde vak zich vereenigen en alzoo een aantal afzonderlijke gezelschappen of vereenigingen vormen, wier besturen weder met elkander in onderling verband kunnen staan.

Sluiten