Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Daar het in groote fabrieken of werkplaatsen onmogelijk is dat ieder werkman voor zich zelf spreekt, bovendien niet alle meeningen tot haar recht kunnen komen en vereenigingen van dien aard veel kunnen doen voor de algemeene ontwikkeling en de vermeerdering van vakkennis, moet aansluiting in het algemeen zeer nuttig worden geacht.

Zij die zich op die wijze aansloten, noemt men in den nieuweren tijd

georganiseerden,

dat wil zeggen, zij zijn tot eene vereeniging of organisatie toegetreden.

Ook die organisaties evenwel kunnen hare schaduwzijde hebben.

Vooreerst moet vermeden worden, dat de meerderheid der werklieden dwang uitoefent op de minderheid, om haar te nopen tot de organisatie toe te treden De persoonlijke vrijheid moet geëerbiedigd worden en het is niet ongewenscht, dat er buiten de organisaties velen gevonden worden die op een geheel vrij standpunt staan. Op die wijze wordt het gevaar van eenzijdigheid vermeden en bestaat de meest mogelijke waarborg, dat alle meeningen zich uiten en geene stemmen worden gesmoord ; want juist uit den strijd der meeningen moet dikwijls de waarheid te voorschijn komen.

Ook is in de organisaties zeiven veelal een streven waar te nemen om de aangeslotenen te bewegen tot een zich volkomen overgeven aan het bestuur of aan zekere leiders, zonder dat ieder zich voorbehoudt, zijne eigene stem of meening te doen hooren ; waardoor het gevaar ontstaat, dat de geheele organisatie slechts dient om zeker doel te bereiken, door die leiders of door bepaalde personen of enkele groepen van werklieden beoogd.

Het behoeft geen betoog dat in vereenigingen of vergaderingen van algemeen zeer ontwikkelde personen voor overheersching altijd minder gevaar zal bestaan.

Terugkeerende tot de vrijheid van handelen aan de zijde van den werkman, meenen wij door het bovenstaande te hebben aangetoond, dat die vrijheid niet moet worden overschat. Tot dusver spraken wij alleen over het loon; maar er zijn andere omstandigheden, waarin vaak is gebleken, dat aan vrijheid ook te veel waarde kan worden gehecht en de natuurlijke overmacht van het kapitaal en de nieuwere wijze van werken op groote schaal en in

Sluiten