Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

andere realisten; hij heeft vele eigendom melijkheden, die den stempel van eene belangrijke persoonlijkheid dragen; men zou dit realisme het idealistische kunnen noemen, in tegenstelling met het naturalistische van Flaubert, Zola en Maupassant.

Tn een zijner laatste geschriften zegt Tolstoy: « Wij mogen een schrijver gaarne, slechts voor zoover hij ons de innerlijke werkzaamheid zijner ziel openbaart.» Dit is ook van toepassing op hem; hij is ons dierbaar, omdat hij ons deze innerlijke werkzaamheid openbaart en omdat deze ons werkelijk ook iets nieuws biedt.

Hij is een realist, maar dat hij ook idealist is, zien wij hieraan, dat hij steeds tot strekking schrijft, steeds moralist is. 1 lij houdt het zedekundig bestanddeel voor alle kunstwerken voor onvoorwaardelijk noodzakelijk. Hij schrijft tot leering, want hij is evenzeer moralist en wijsgeer als kunstenaar. De laatste formule, waartoe hij kwam, luidt: «De vrede onder de menschen, is het grootste voor ons bereikbare heil». De bronnen voor zijn idealisme zijn de godsdienst en de liefde tot het volk. Gedurende zijn geheele leven zocht hij God, en hij vond Dien ten slotte te Golgotha. God — dat is de liefde, de zelfverloochening.

Sluiten