Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Christus.

Christus noemen wij den mensch, die voor 1800 jaren leefde en stierf; over wien echter onder bijgeloovige lieden eene overlevering ontstond, volgens welke hij wederom zou zijn opgestaan. Nu weten (1) wij, dat menschen noch opstaan, noch ten hemel stijgen kunnen, zooals van Christus wordt verhaald.

Wat moeten dus de woorden «de levende Christus> beduiden ?

Wanneer zij beteekenen, dat zijne leer eene levende is, dan is-de uitdrukking ongeschikt en onbruikbaar ;

(1) Gelijk omtrent meerdere punten, die in de vele werken van Tolstoy voorkomen, wenscht de vertaler van dit werk, evenals in de voorrede van zijne vertaling van Tolstoy's «Christelijke Leer», zich wederom hier de bestaanbaarheid voor te behouden, van vele groote gedachten van dezen wijsgeer te kunnen hoogschatten, zonder daardoor genoodzaakt te zijn alle zijne verdere bijkomende en onbewezen leerstellingen eveneens te deelen.

1 olstoy toch spreekt hier met eene besliste zekerheid erover, dat wij «weten» dat iets niet is, niet kan. Voor een wijsgeer is dit voorwaar een zeer gewaagd standpunt: te bewijzen dat iets wil is, dat iets wil kan, is opzichzelf dikwijls reeds zeer moeilijk; dat iets niet is, dat iets niet kan, voorzeker nog zooveel te moeilijker. Hoe kunnen wij nu beweren te weten, dat iets niet kan, wanneer wij tegelijkertijd in gebreke blijven dat te bewijzen? Trouwens, zoolang wij niet alwetend zijn, is niet te bewijzen, wat niet kan.

De vraag is alzoo hier alleszins gewettigd, of de beslistheid, waarmede de schrijver wederom hier beweert te weten, niet juist aan het nietbegrijpen, alzoo niet-weten haren grond ontleent; wanneer hij waarachtiglijk wist, zou zijne beslistheid dan misschien niet juist in de tegenovergestelde richting wezen? Voor Tolstoy toch blijkt het metaphysisch en__e§pterisch leven een hem volkomen onbekend gebied te zijn en "totnogtoe nog steeds te blijven; en bij zulk gegeven, ware onthouding van alle uitspraak in aangelegenheden als deze, zoo niet plicht, voor

een wijsgeer minstens voorzichtiger te achten. Vert.

'

Sluiten