Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

arbeidende klasse van de landbouw leeft. Zoodoende zijn de Russen, door stijging der bevolking en gebrek aan grond, in de noodzakelijkheid óf het landbouwleven, waaraan ze gewoon zijn, en waarmede zij de verwezelijking van de christelijke samenleving mogelijk achten, vaarwel te zeggen, öf om op te houden de regeering te gehoorzamen, die aan enkelen het grondbezit garandeert, ontnomen aan 't geheele volk. Gewoonlijk denkt men dat de wreedste onderdrukking het persoonlijk slavendom is, wanneer een mensch met een ander kan handelen zooals hij wil: hem kwellen en verminken, of dooden; terwijl wij 't gemis van de mogelijkheid van den grond te genieten zelfs geen slavendom noemen, omdat wij weten dat dit eene ekonomische instelling is, hoewel niet geheel billijk. Maar deze meening is niet juist.

Wat Joseph met de Egyptenaren deed, en alle veroveraars met de overwonnen volkeren, en nu enkele menschen met de rest, hen de mogelijkheid ontnemen van den grond gebruik te maken, is de wreedste en verschrikkelijkste onderdrukking.

Persoonlijk slavendom, maakt iemand slaaf van één enkele, de mensch verstoken van grondbezit is de slaaf van allen. Dit is nog niet het ergste van 't slavendom ten gevolge van gemis aan grondbezit. De eigenaar van eenen slaaf zal, hoe wreed hij ook is, uit eigenbelang, om zijn' slaaf niet te verliezen, hem niet dwingen zonder rust te werken, hem niet kwellen, hem 't voedsel niet onthouden, terwijl de andere altijd boven zijne krachten werken en lijden moet, gebrek hebben, en hij zijn bestaan nooit gewaarborgd vindt, d.w.z. hij nooit buiten bereik is van de luimen van verschillende menschen, en vooral van slechte en bedorven personen. Zelfs dit is nog niet het grootste kwaad. Hij, die verstoken is van grondbezit kan niet moreel leven, zijne behoeften niet uit de grond zelf winnend, dus niet

Sluiten