Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

XI.

WAT ZAL VAN DE BESCHAVING WORDEN?

Hoe zal het gaan met alles wat de mensch tot stand heeft gebracht ? Wat zal er van de beschaving worden ?

«De terugkeer tot den apentoestand, volgens de brief van Voltaire aan Rousseau, zeggende dat men moet leeren op handen en voeten te loopen: de terugkeer tot een of ander dierlijk leven, verwerpen de menschen die zóó overtuigd zijn dat de beschaving eene zoo groote weldaad is, dat zij zelfs de gedachte om iets te weigeren wat door haar geboden wordt, niet bij hen opkomt.

«Hoe zullen de primitieve landbouwkolonies, verloren in de vlakte, onze steden vervangen, met hunne electrische lucht- en ondergrondsche sporen, hunne electrische verlichting, hunne musea, theaters en monumenten», vragen die menschen. «Zeker! en met hunne wijken van ellende, de slums van Londen, New-York en andere groote steden ; met hunne bordeelen, banken, bommen tegen uit- en inwendige vijanden; met hunne gevangenissen, schavotten en millioenen soldaten,» zoo zeg ik.

«De beschaving, de onze, is eene weldaad» zeggen de menschen. Maar zij die deze beschaving deelachtig zijn behoor en tot de minderheid, die niet alleen in deze beschaving leeft, maar ook door haar. Zij leven op hun gemak, bijna in ledigheid, in vergelijking met den arbeid der werklieden, en dientengevolge slechts doordat deze beschaving bestaat.

4

Sluiten