Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zieleleven heb meenen te ervaren. Maar nu komt telkens en telkens weer de werkelijkheid dit mijn geloof bestoken. Ik zie in de geschiedenis de ontwikkeling van het menschdom gestadig voortschrijden ; maar — over eene ontelbare massa heen van individuen, in den strijd, die de voorwaarde is dier ontwikkeling, onder den voet geraakt en vertrapt. Ik zie als vrucht dier ontwikkeling in de menschenwereld een geestelijk leven, in wetenschap en kunst, zich openbaren, waarin de hoogheid der menschelijke natuur schitterend aan het licht treedt; maar dat geestelijk leven op den duur het deel enkel van eene kleine minderheid, terwijl de groote meerderheid voor en na blijft op het gelijkvloersche peil van zorgen en wroeten voor stoffelijke dingen, door dit haar zorgen en wroeten aan die minderheid haar hooger leven mogelijk makend. Ik zie overal waar het peil der beschaving stijgt en dien ten gevolge het gemeenschapsleven intenser wordt als een natuurlijk, onvermijdelijk gevolg daarvan ook het zedelijk kwaad zich opeenhoopen en draaikolken vormen van zedelijk bederf, waarin voortdurend duizenden bij duizenden reddeloos, zoo ver ik zien kan,

Sluiten