Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

keling als van de geheele menschheid. Een bijdrage tot de oplossing van het sociale vraagstuk (Berlijn 1869). 4. De vleeschridders (Berlijn 1839).

Dit laatste zeer strijdlustige geschrift is een antwoord op een reeks van aanvallen op „de ridders van den maag" die toen, onder den invloed van H a h n's werken, in Duitschland de algemeene opmerkzaamheid begonnen te trekken. H a h n trekt in deze brochure heftig te velde tegen de wetenschap en hare vertegenwoordigers, en hij schaamt zich niet ze persoonlijk te beleedigen. Hij verbond zijn toetreden tot het Vegetariaat met zich den openlijken vijand te verklaren van de medische wetenschap, en hij zag slechts heil in de door hem verdedigde natuurgeneeskunde. Zijne medische kennis staat niet boven het gewone peil van die van andere leeken, en zijne grondvesting van het Vegetariaat mist totaal elk dieper inzicht in biologische vraagstukken.

H a h n's brochures zijn de eerste voorbeelden geweest van de latere vegetarische litteratuur, meest door leeken geschreven, die zich in plaats van een zakelijke uiteenzetting, gewoonlijk slechts van holle phrasen en van schimpwoorden over de medici en de wetenschap bedienen.

H a h n's propaganda was er weinig toe geschikt, de vegetarische beweging in Duitschland den stoot te geven, maar de kort daarna verschijnende werken van Eduard Baltzer waren des te meer in staat de geheele beweging op een hooger niveau te brengen. Zijne rustige, voorname manier van schrijven steekt al dadelijk gunstig af bij die van H a h n. Zijne beschrijving is overal eenvoudig, zakelijk en kritisch, ofschoon hier en daar zijn kennis en zijn oordeel wat oppervlakkig blijken te zijn. Zijne voornaamste werken over het Vegetariaat zijn de volgende:

1. De natuurlijke leefwijze, de weg tot gezondheid en socialen welstand, 4 deelen, 1867-72. 2. Porphyrius, 4 boeken over de onthouding. Een beschrijving der zeden uit den Romeinschen keizertijd, uit het Qrieksch vertaald met een inleiding en opmerkingen. 3. P y t h a g o r a s, de wijsgeer van Samos, 1868. 4. Tijdschrift voor de vrienden der natuurlijke leefwijze, 1868. 5. Vegetarisch kookboek, 1870.

De steunpilaar van de vegetarische litteratuur is het eerstgenoemde werk van Baltzer geweest en altijd gebleven; het tweede deel ervan, verschenen onder den titel „De hervorming der staathuishoudkunde van uit het oogpunt der natuurlijke leefwijze",

Sluiten