Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het inzicht, dat zijne beteekenis in elk opzicht overschat is. Ik zou de grond-idee van het vegetariaat in hare geheele ontwikkeling, zooal geen doodgeboren, dan toch een scheefgeboren en achterlijk kind willen noemen. Eene voedingswijze, die slechts onder bepaalde omstandigheden moet aangewend worden, is ten onrechte algemeen geworden en met een reeks andere ideeën verbonden, waarmede zij eigenlijk in geen enkel verband staat; want ethiek, aesthetica, godsdienst en dergelijke hebben met het absolute feit der plantaardige voedingswijze op zich zelf niets uit te staan.

Hoewel ik het resultaat van mijne uiteenzettingen tezamen vattende — de beweging van het vegetariaat in de sociaal-ethische beteekenis, die haar toegeschreven wordt, mislukt moet noemen, kan ik over 't algemeen toch niet loochenen, dat deze beweging door zedelijken ernst gekenmerkt wordt en dat haar een niet te onderschatten beteekenis voor de zedelijke en hygiënische vorming van groote volksmassa's toekomt. Deze beteekenis vindt zijn oorzaak niet zoozeer in de voedingswijze zelf, als wel in het hiermede steeds gepaard gaande, ernstige streven naar een verstandiger en beter leefwijze. Ten allen tijde hebben de Vegetariërs er naar gestreefd vereenvoudiging der leefwijze, geluk en tevredenheid onder zeer bescheiden omstandigheden te bereiken! Dit hebben zij pogen te bereiken door het nalaten van alle, voor de gezondheid schadelijke en onzedelijke, gewoonten, die van tijd tot tijd in zwang zijn tengevolge van de overbeschaving van een ontaarde menschheid. Wij stemmen daarom ook toe, dat aan de vegetarische beweging een zekere zedelijke beteekenis toekomt, daar zij opvoedend op de groote massa werkt, door haar een bescheiden leefwijze aan te raden. Om deze reden heeft de beweging ook nooit veel aanhang gekregen in de klasse der rijken en der bezitters, maar voornamelijk in de armere en zoogenaamd mindere klassen van het volk, die reeds door hunne plaatsen in de maatschappij ooren hebben naar eene vereenvoudiging der leefwijze. De zedelijke waarde van dit streven kan niet ontkend worden, wanneer het door de wijste mannen van alle tijden en volken, die toch het beste deel der menschheid uit-

Sluiten