Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

j wezenlijke behoefte bestaat. Toch is het voor wie verder ' denkt, onmogelijk, afstand te doen van den oorspronkelijken eisch van het verstand, de orde, die in onderdeelen van het bestaande ontdekt wordt, ook in haar geheel aan het licht te brengen, als een stelsel van wetgeving waaraan alles op zijne wijze gehoorzaamt. De theoriën van het eene en het andere, die gaandeweg zijn aangenomen, of die men althans nog in ernstige overweging houdt, dringen reeds hierom tot onderling vergelijken en verbinden, omdat de scheiding tusschen de wetenschappen slechts iets bijkomstigs en veranderlijks is, en nimmer een volkomene kan worden. De wereld die wij bestudeeren is niet zelve in vakken afgedeeld, maar alwat zij omvat grijpt op allerlei plaatsen in elkander. Een ontdekkingstocht, die niet willekeurig ot

uit nood wordt afgebroken, leidt telkens voorbij de grenzen,

binnen welke de specialist zich bij voorkeur blijft bewegen. En bleek het soms, — waartegen niemand ons waarborgt, — dat de nasporing-hier en de nasporing-ginds uitkomsten opleverde die elkaar tegenspraken, dan zou de aanvaarding van het ja en het neen tegelijk ons allen, zoo wij er eenmaal op letten, toch meer dan bedenkelijk voorkomen. Zoo hoog zijn de scheidsmuren nergens opgetrokken, dat een vergelijking tusschen hetgeen aan weerskanten gevonden wordt, op den duur te vermijden zou zijn.

Er wordt dus in het gemeen belang der wetenschap een voortdurend toezicht vereischt op het al dan niet overeenstemmende der gangbare leeringen onder elkander, zelfs waar zij onmiddellijk de meest verschillende onderwerpen betreffen. Waar dit verwaarloosd wordt, komt het verband der dingen niet tot zijn recht; de wetenschap wordt versnipperd, om deels in dienstbaarheid aan belangen buiten de hare, deels in een uitpluizen van bizonderheden waarbij

Sluiten