Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gekend, maar wil ons den weg wijzen tot liet herkennen ol aanwinnen van dezulke, waarvan wij reeds bereid zijn bizonder werk te maken omdat zij „waar' zijn. Er wordt, al is het stilzwijgend, aangenomen dat waarheid de voorkeur verdient boven haar tegendeel, en dit nemen wij met recht aan enkel wanneer wij weten, niet enkel hoe zij zich voordoet of van waar zij afkomstig is, maar waarin zij bestaat, en wat wij ons daarom van haar mogen beloven. Inderdaad, beproeven wij te antwoorden, dat waarheid ons onverschillig is, dan zal men zich van dezelfde zijde beroepen op haie betrekking tot de werkelijkheid, bij welke laatste wij toch het hoogsie belang hebben. Vragen wij verder, hoe men zien van den oorsprong zijner denkbeelden, d. i. van de zuiverheid der waarneming en de wettigheid der afleiding vergewist, dan valt er niets bij te brengen dan vergelijking met getuigenissen van anderen omtrent het door hen waargenomene, vergelijking van gedane voorspellingen niet waargenomene uitkomsten, van gevolgde regelen van onderzoek bij de eene en de andere gelegenheid, kortom vergelijking van allerhanden inhoud van ons bewustzijn onderling; zoodat in dit laatste althans geen bezwaar ligt waaraan men ontkomen zou door de gebruikelijke bepaling van waarheid overboord te werpen.

Van welken aard de overeenstemming tusschen het gedachte en bestaande wezen kan, onderzoeken wij later. Thans wijzen wij enkel op hare uitnemende waarde voor wezens die voortdurend met het bestaande moeten omgaan, zijne inwerkingen moeten afwachten en daarop met beleid terugwerken. Juist zij die zich wenschen te beperken tot het aanwijzen van den weg naar de waarheid, voeren gaarne de spreuk in den mond „kennis is macht." Zonder twijfel is zij dat; doch macht waarover? Immers niet enkel over

Sluiten