Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zonder van dien type, dat teeken en de verbinding tusschen die twee eenige bewustheid te hebben. Wij zouden, voor onszelven verborgen, reeds bij ons dragen een allerbelangrijkst en onmetelijk uitgebreid gedeelte van hetgeen de wetenschappen met veel moeite en inspanning ten laatste trachten te verkrijgen, namelijk een volledige lijst van al de soorten of typen van zaken waaruit de zichtbare werkelijkheid, die wij van lieverlede onderzoeken, is samengevoegd.

Wij kunnen hetzelfde nog anders uitdrukken. Hierboven hebben wij opgemerkt, dat een feit R begrijpelijk wordt, en zelfs, waar het nog niet ontdekt is, stellig mag verwacht worden, zoodra wij weten, dat in het algemeen, daar waar zeker ander feit A zich voordoet, B onvermijdelijk wordt, en bovendien, dat inderdaad een A voorhanden is. De gegronde verwachting van B, waarnaar wij onze maatregelen hebben te nemen, berust op de kennis èn van een heerschende wet èn van de aanwezigheid van een in die wet voorzien geval. Welnu, wanneer wij den geest uit de hersentoestanden A iets als het gezichtsbeeld B van een papier met een letter laten aflezen, dan wil dat zeggen, dat de kennis van de wetten van verbinding tusschen velerlei A en allerhande B van dergelijken aard, dus ook <le volledige lijst der zoodanige A en B waarmede wij ooit te doen kunnen hebben, reeds vóór alle ervaring in het geheim bij ons aanwezig is. Wil iemand deze zienswijze verdedigen, dan hebben wij hem op dit oogenblik niet tegen te spreken; alleen moeten wij terloops opmerken, dat zoo iemand zich scharen zou aan de zijde der verdedigers van aangeboren kennis (niet slechts aanleg tot kennis), en veeleer in het gevolg van Plato dan in dat van Locke zijne plaats zou vinden.

Sluiten