Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

woordigers op den zoozeer gevreesden weg begeven moet. Gemetene grootheden, mathematische verwerking daarvan, en diensvolgens voorspelde verschijnselen, die zich dan op hun tijd en plaats inderdaad vertoonen, is alwat haar ter harte gaat; voor het overige mogen, wat haar betreft, de dingen zijn wat zij willen.

Laat ons voor een oogenblik aannemen, dat ook de stof, het arbeidsvermogen en de beweging in een ruimte niets dan verdichtingen zijn. Gaan wij zoover van de zelfstandige wereld die ons aandoet weg te denken. Stellen wij een Ik dat geheel alleen ware met een gedroomde wereld, die weliswaar niet naar zijne verkiezing maar naar van deze onafhankelijke wetten ware ingericht en zich voor zijn bewustzijn meer en meer onthulde. Voegen wij daarbij, dat er ook werkingen van hemzelven schenen uit te gaan, zich aansluitende aan zijn willen, door xvelke in die wereld het een en ander anders werd. Dan ware dat Ik toch zeer wel in staat, deze wereld tot voorwerp van zijn onderzoek te maken, teneinde de hem voorloopig onbekende wetten in haar op te sporen, mits hij een beweegreden had 0111 daar moeite voor te doen. Indien hij nu verder bevond, dat zijne eigene voorstelling van die wereld en inwerking op die wereld hem nimmer bevredigde tenzij zij aan zekere normen voldeed, dan zou zijn omgang met de standvastige elementen der zijns ondanks verdichte wereld geheel hetzelfde karakter dragen als wanneer hij deze voor volstrekt zelfstandig verklaarde. Immers voor hem, voor zijn bevinden en zijne werkzaamheid ware al datgene zelfstandig wat zich als onvermijdelijk gegeven aan zijn waarnemen en nadenken vertoonde, om het even wat het soms wezen mocht afgezien van hetgeen hij er ooit van te weten kwam. Zelfs

Sluiten