Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dragen tot een meer juiste voorstelling van wat bestaat zonder zich aan iemand te vertoonen, of dat misschien ooit te kunnen doen.

Een voorstelling van werkelijkheid buiten de tot hiertoe opgedane ervaring, in zoover zij eerst gevormd, en nog niet voor goed aanvaard is, heet in het algemeen onderstelling of hypothese '). Zij stelt nu eens een voorwerp op zichzelf, dan weder een verband van voorwerpen; veelal een geheel samenstel, als wanneer zijzelve als een stelsel van verscheidene hypothesen kan worden aangemerkt.

Niet weinig van hetgeen in de wandeling voor zuivere ervaring doorgaat, bevat reeds belangrijke hypothetische bijmengsels; waarmede wij vrede kunnen hebben zoolang zij voor ons denken eer bevorderlijk dan hinderlijk zijn. Vooral dan echter moet de geest tot onderstellingen zijne toevlucht nemen, wanneer het erop aankomt, de vaste orde, die de hoe ook bijgewerkte verschijning hem niet aanbiedt, in de diepte op te zoeken 2). Wij kunnen in het ruwe vrij wel opgeven hoe hij daarbij te werk gaat.

Vooreerst onderstelt hij bij een groep van samengaande verschijnselen een ding, welks eigenschappen, hoedanigheden, uitingen zij zijn. B. v. binnen dezelfde grenzen in de ruimte vinden wij bolronde gedaante, roodgele kleur, dof geluid bij het vallen, zekeren reuk, zekeren smaak, koelte en veerkrachtigen weerstand op het gevoel. Door begeleiding zijn de voorstellingen dier verschijnselen bij ons „geassocieerd" tot een groep; doch die groep is voor

') 'Ynódeirii, suppositie.

') Een leerzame verhandeling over dit onderwerp is die van Naville, La logique de fliypothèse, Paris 1880.

Sluiten