Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Is hier juist opgemerkt, dan zou het bezwaar aan een voorstellen buiten het bewustzijn verbonden, misschien kunnen vermeden worden door den dorpel te plaatsen niet tusschen het bewuste en het onbewuste, maar tusschen hetgeen ons al en niet genoegzaam „onderscheiden" voor den geest staat om dezen afzonderlijk bezig te houden. Voor deze beschouwing zou pleiten, dat een groot aantal van zwakke inwerkingen op ons bewustzijn menigmaal tot een eenvormig geheel samenvloeit; zooals de stemmen van vele sprekenden, de voetstappen eener kudde, de medeklinkende hoogere tonen, die slechts als wijziging van een eenvoudigen hoofdtoon tot het kenmerkende geluid van viool of klarinet hoorbaar worden. Wordt zulk een geheel uiterst zwak, dan kan het, om zoo te zeggen, een tint aan ons bewustzijn van het oogenblik mededeelen, of een wegdommelend verschiet toevoegen aan het tafereel dat ons bezig houdt. Daaruit komt die onbeschrijfelijke, doch bij ondervinding welbekende, afwisselende stemming van het gemoed voort, waarop de dichters en andere kunstenaars rekenen, wanneer zij door vluchtige aanduiding zulke ineensmeltende voorstellingen oproepen. De inhoud van het bewustzijn zou dan niet zijn als de forsche houtsnede in een enkelen toon, waarvoor zij door velen omdat zij het zoo wenschen schijnt te worden aangezien, — die voortdurend over het gezichtsveld wordt verschoven, en geen onderscheid aanbiedt dan tusschen koolzwart en hagelwit, — maar veeleer als een landschap van onmetelijke diepte, uit welks verste, nauw merkbaar verschiet, allerlei figuren en partijen bij beurten op den voorgrond komen en al duidelijker aanschouwd worden.

Al geven wij deze vergelijking gaarne voor beter, zij kan toch dienen om een flauw en uiterst flauw bewust

'J

Sluiten