Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

alle kanten met de bereikbare feiten overeenstemt, houdt men het ervoor dat de ware theorie gevonden is. Niettemin is men nimmer verzekerd, dat er kennis is genomen van alwat hier in rekening moest worden gebracht; nog later ontdekte feiten passen soms niet meer in de vroeger aangenomene theorie, zoodat deze ten slotte moet worden opgegeven, ook zonder dat men voor het oogenblik uitzicht op een betere heeft. Het kost dan moeite, ter wille van de waarheid het gegevene voorloopig onverklaard te laten, en dit is een van de grootste bezwaren waarmede de vooruitgang der wetenschap te kampen heeft. Om zich te vleien met een grootere mate van kennis dan men inderdaad bezit, wordt aan de bouwvallige theorie door allerhande kunstmiddelen een schijn van vastheid verleend; en dat met een scherpzinnigheid en volharding die allen eerbied wekken, zoolang het verkeerde van zulk een onderneming niet wordt ingezien.

Geheel vaststaan zou de onderstelling eerst dan, wanneer wij ons van een van tweeën verzekerd hadden: öf dat alle waarnemingen waarmede zij overeenstemmen moet, volbracht waren, en de volledige ervaring haar, en haar-alleen bevestigde, — hetgeen zich 111 onze omstandigheden nimmer laat aantoonen; — öf anders, dat zij noodzakelijk volgde uit onomstootelijke waarheden als die der rekenkunde of der redeneerkunde, dat is, dat zij de eenige rationele ware. Zij zou in dit laatste geval niet kunnen verworpen worden dan door de bevoegdheid der rede te ontkennen, een ontkenning die zichzelf te niet doet. Volkomen rationele hypothesen behooren intusschen tot de grootste zeldzaamheden, en dan nog houden zij doorgaans te weinig in om de verlangde verklaring tot in de bizonderheden te kunnen geven. Een bruikbare hypothese steunt

Sluiten