Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Wie tevreden is met het gewicht van den aardbol geheel in het ruwe te bepalen, zal kunnen volstaan met al zijne diameters gelijk, en op een-derde van den omtrek te stellen. Heeft hij een verdere toenadering tot de volstrekte waarheid nooaig, dan moeten er metingen in velerlei richting worden volbracht, de verhouding tusschen diameter en omtrek van een cirkel wordt begroot op 7 tot 22> H3 tot 335, eindelijk op 1 tot 3,1415926 enz., met meerdere decimalen naar behoefte, waarbij dan nog veelvuldige correctiën komen 0111 de afwijkingen van den bolvorm, de ongelijkmatige dichtheid der stof enz. in rekening te brengen. Dikwijls kan men voor zijn tegenwoordig doel volstaan met in plaats van een ellips met geringen afstand tusschen de brandpunten, een cirkel, of in plaats van gering verschil van richting, evenwijdigheid van lijnen te onderstellen, omdat de meting der verschijnselen waarmede men te doen heeft te grof blij11, dan dat een onderstelling die op zichzelf de waarheid meer nabij kwam, de moeite loonen zou. Zoo wordt het verklaarbaar, dat een hypothese, zonder de volle waarheid te bereiken, haar in dezelfde mate benaderen kan als de waarnemingen waarvan zij de verklaring geeft, en dat zij ook met nieuwe ontdekkingen nog huigen tijd samenstemt. liet is reeds veel gewonnen wanneer wij weten dat de ware voorstelling van zaken binnen zekere grenzen ligt, die wij dan kunnen trachten al dichter bij elkander te brengen. Op den langen duur ontdekken wij afwijkingen van hetgeen de onderstelling (of de theorie) ons deed verwachten, en deze bieden ons nieuwe gegevens tot verbetering der voorloopig aangenomene leer. Eenige kennisneming van de werkzaamheden der sterrekundigen vooral leert ons ook in andere wetenschappen het noodige geduld te oefenen.

Sluiten