Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

3de Hoofdstuk: Logisch verband.

Een beslissing bindt of verplicht ons niet enkel ten opzichte van de thesis die zij rechtstreeks betreft, maar ook wat andere aangaat, op welke wij niet dadelijk het oog gevestigd hadden, doch die met de eerste in zoogenoemd „logisch verban d" staan. Men onderscheidt een „formeel" en een „materieel" verband dat tusschen twee of meer beslissingen bestaat. I11 formeel verband staan dezulke waarvan de samenhang reeds bepaald wordt door hare hoedanigheid als verrichtingen van het denken, zoodat hij dezelfde zou blijven al werd er aan gansch andere voorwerpen gedacht. In materieel dezulke waarvan eerst de inhoud, of hetgeen zij als iets werkelijks te kennen geven, ons den samenhang doet verstaan.

In beide gevallen kan het verband van dien aard zijn, dat zekere beslissingen, als „praemissen," de verplichting tot zekere andere („wettige besluiten of conclusiën") met zich brengen; — doch ook aldus, dat zij zekere andere („onwettige conclusiën") uitsluiten, logisch onmogelijk maken, zoodat de verwerping van deze laatste de wettige conclusie wordt.

Formeel verband bestaat b.v. tusschen de beslissingen: „alle voorwerpen die A zijn, zijn tevens B;" — „een voorwerp C, dat A is, is tevens B." Het eerste brengt het tweede met zich, onverschillig wat wij met die letters aanduiden; daarentegen, waar het tweede waar is, behoeft slechts eenig A, en niet noodzakelijk alwat A is, B te zijn. Nemen wij als praemissen de beslissingen: „alle A is B," en „een C dat B zou zijn bestaat er niet"; te zamen aanvaard, noodzaken zij ons tot de conclusiën: „geen A is C," en „geen C is A," en verbieden het

Sluiten