Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gevormde theses, genomene beslissingen en andere meer omvattende producten van vroeger denken, tot beknopte vormen herleidt, waarmede voortaan gewerkt wordt zonder op het schouwspel der werkelijkheid, dat zij toch vertegenwoordigen, acht te slaan. Van kleine aantallen b. v. is nog een aanschouwelijke voorstelling mogelijk; verderop worden honderd met bekorting gedacht als tienmaal tien, tienduizend als de vierde macht van tien; en door dat samenpersen van getallen gelukt het, des noods trillioenen en hunne millioenste machten buiten verwarring met elke andere grootheid te houden. Zoo vermogen wij den afstand van hier tot Sirius als lengte-eenheid te denken, en te rekenen met millioenste deelen van een secunde. Elders behandelt men geheel Azië, of de geschiedenis van het menschdom, of de idee der schoonheid als een bepaald voorwerp, en beslist over een thesis daaromtrent in een oogenblik. Nog meer, waar het te doen is om beslissingen die voor elk individu of exemplaar eener aangenomen klasse gelden, wordt dit kortweg als A of B, of als het met zeker woord of ander teeken bedoelde gedacht, waarvoor naar omstandigheden het nader bepaalde kan worden ingevuld. Deze opmerkelijke verrichting van den geest, waarbij hij de aanschouwelijke voorstelling der voorwerpen geheel loslaat, zich enkel vasthoudt aan de aanschouwing van het gekozen teeken, en met een gewrocht van eigen synthese of analyse te werk gaat evenals met een denkbeeld waarvan het voorwerp zich bij de waarneming in eens laat overzien, noemt men in den meest algemeenen zin abstractie ')• Tegenover de

') ' A<f ai (jeuïg- Het oudere spraakgebruik noemde abstract alleen wat door den naam eener eigenschap of betrekking wordt aangeduid, z. a. wijsheid of vaderschap; niet den wijze of den vader, omdat dit

Sluiten