Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wordt aangelegd, dat met andere in een ruimer perk kan zijn besloten, of zelf in kleinere verdeeld wordt, zooals men de indeeling van een leger of een school op het papier ontwerpt. Of zulk een perk met voorwerpen (rekruten, scholieren) gevuld wordt, en tot hoever, hangt daarvan af, of de wereld dezulke oplevert die aan de vereischten beantwoorden.

Daarom valt er b. v, op het begrip van een grasgroen zoogdier van den kant der logica niets aan te merken, al laat de waarneming het gebied van dat begrip naar alle waarschijnlijkheid ook in de toekomst ongevuld, en kunnen wij het als nutteloos ter zijde laten.

Een begrip met meer dan een kenmerk is blijkbaar ontstaan door eenige denkbeelden op eenzelfde voorwerp te betrekken: hetzelfde bestanddeel der wereld die wij denken is wit, is hard, is smeedbaar enz. Gewoonlijk zijn al die betrekkingen toekennend, doch niets belet dat er ontzeggende onder voorkomen. Een „vreemdeling" is een mensch die in het land waar hij zich ophoudt niet te huis behoort; een „heiden" een mensch die zijn godsdienst niet aan de bijbelsche overlevering vastknoopt; de mathematische „lijn", als uitgebreidheid beschouwd, een lengte zonder breedte of hoogte. De voorwerpen van zulk een „negatief" (beter „abjudicatief") begrip worden niet minder dan andere als werkelijk gesteld; alleen sluit men ze buiten «lk gebied waarin zij slechts met het hun ontzegde kenmerk plaats zouden vinden.

De beknopte uitdrukking van zulke begrippen, door enkel op het negative of buitensluitende kenmerk te wijzen, doet soms vergeten, dat er steeds positive kenmerken bij gedacht moeten zijn, zoo er van het begrip een voorwerp wezen zal. Het niet-witte dient toch iets te zijn, welks

Sluiten