Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

overige gesteldheid liet hebben van een kleur medebrengt ot gedoogt; een eerlooze dienteen verantwoordelijk wezen te zijn; ongeverfd hout redelijkerwijze voor een verflaag in aanmerking te komen. Immers ontkenning heeft geen zin tenzij er gevaar van bevestiging bestaat, en niemand zal bij het eerste b.v. aan een gemoedsaandoening, bij het tweede aan een zuigeling, bij het derde aan gepolijst mahoniehout denken; wie voorgeeft dat hij het doer, spreekt van zaken die hij niet verstaat, of het is hem om een woordentwist te doen. Eerst waar het op scherpere bepaling aankomt, wordt het noodig, op de positive kenmerken, die te zamen een hooger begrip vormen, opmerkzaam te maken.

Een andere verscheidenheid van begrippen ontstaat door de ontzegging zoo in te richten, dat het bestaan van eenig voorwerp van het begrip ondenkbaar wordt. Zulke begrippen, die tot de „fictive" of hulpbegrippen behooren, kunnen in geene uitkomst van een redeneering optreden, daar een uitkomst bestemd is om iets dat bestaat te kennen te geven; doch op dezelfde wijze als in de wiskunde b.v. de uitdrukking \/—i, kunnen zij dienen om in de redeneering een rol te vervullen en tijd te sparen. Nemen wij „het bezoek dat ik verzuimd heb te brengen", „het gebouw dat nooit gesticht zal worden", „de ergens ontbrekende spoorwegverbinding", „het niets waaruit de wereld geschapen zou zijn"; — zelfs in een verdichte wereld past die beschrijving op geen voorwerp. De thesis in zulk een begrip bevat is een thesis van de tweede orde, behelst de verwerping eener thesis in den oorspronkelijken zin, die een voorwerp stelde, en kan dus zelve niet als aanwijzing'van iets werkelijks in aanmerking komen. Wanneer zij eeij voorwerp schijnt te stellen, dat invloed heeft op

Sluiten