Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zonder dat men A en B daarin van plaats mag doen verwisselen '). De eenvoudigste verklaring van het geregeld volgen van B op A is echter deze, dat A de oorzaak is van B, en daarom onderstellen wij dit het eerst, onder voorbehoud van verbetering. Als werkhypothese voor den onderzoeker en als vingerwijzing voor de praktijk bewijst ons zulk een gedachte in duizenden van gevallen uitstekende diensten. Om verder te komen is het van belang, ons B, dat vooreerst als een enkel feit bejegend werd, zoover mogelijk te ontbinden in bestanddeelen; voorts na te gaan, in hoever dat ook bij onze oorzaak A uitvoerbaar is, en dan te zoeken, wat in het een en het ander als oorzaak en gevolg samenhangt. Ook nemen wij de tijdstippen van A en B zoo dicht mogelijk bij elkaar; en door verscheidene opeenvolgende toestanden te onderzoeken, vervolgen wij de keten, waarvan de overgang van A tot B een schakel is, nog een eindwegs achteruit, en trachten dus de geschiedenis der wording van B te benaderen, zoover een onafgebroken proces zich door een reeks van doorgangspunten beschrijven laat.

Over de behandeling van dergelijk onderzoek is vooral door Mill uitvoerig geschreven. Hij onderscheidt *) vier

Daarom is ook de poging der Wolfianen, om het oorzakelijk verband uit liet beginsel van eenzelvigheid (A = A) te verklaren, niet minder mislukt dan de uitlegging van het oordeel als vergelijking. Immers het onderscheid tusschen de oorzaak en het gevolg mag zoomin als dat tusschen liet subjectbegrip en liet praedicaatbegrip uit het oog worden verloren, terwijl het bij die herleidingen verwaarloosd wordt.

») Logic, B. III cli. 8—9: „methods of agreement, of diiference, of residues, of concomitant variations".

Sluiten