Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

streek van soorten die op de vruchten onzer plant plegen te azen. Vinden wij nu zoodanige feiten als slechts met éene der genoemde verklaringen bestaanbaar zijn, dan is voor ons de waarschijnlijkheid van deze ten minste in hooge mate versterkt, terwijl zij door een enkele waarneming van anderen inhoud zou kunnen zijn buitengesloten; b. v. wanneer wij de plant uittrekken en bevinden dat zij geen wortel heeft, zoodat haar ontkiemen op die plaats, en elke verklaring die dat mede inhoudt, vervalt. Hetgeen hier ter verklaring van een enkel feit te dotn valt, wordt in het groot, met de noodige uitbreiding van gegevens, toegepast 0111 allengs tot een algemeene theorie b. v. van plantenverspreiding te geraken.

Eer wij onderstellingen ontwerpen, is het blijkbaar geraden, de omstandigheden van den toestand die onze weetgierigheid wekt, naar behooren te onderzoeken. Vervolgens, zoo mogelijk de onderstellingen aldus te vormen, dat zij te zamen een betrouwbaar disjunctief oordeel uitmaken. Daarbij geene onderstellingen op te nemen dan die gewagen van hetgeen Newton causae verae noemt, d, i. zulke feiten waarvan wij van elders weten dat zij, in het gedeelte der werkelijkheid waarvan sprake is, wel worden aangetroffen, en dat zij de uitwerking die wij te verklaren hebben zouden medebrengen. Dit is het wat men pleegt te bedoelen wanneer men een verklaring „uit natuurlijke oorzaken", of een „natuurlijke verklaring" verlangt.

Dikwijls wordt onze taak zeer bekort doordat in harmonie met al ons weten slechts éene hypothese kan worden toegelaten; een opgegraven potscherf b. v. is zonder twijfel menschenwerk, en zelfs grieksch werk van een bepaald tijdperk, of nederlandsch uit een bekende werkplaats. De mogelijkheid dat iemand ze heeft nagemaakt blijft altijd

21

Sluiten