Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

partij trekkende van ontdekkingen van Galilei en Christiaan Huygens, maakte die wetten eerst begrijpelijk door te wijzen op „traagheid" en „aantrekking" als vaste eigenschappen van het plaats innemende, dat wij thans meestal de „stof* noemen, en eveneens nauwkeurig te omschrijven, welke hoedanigheid van bewegingen door elke dier eigenschappen werd bijgebracht. Het gewicht dezer theorie, die aanstonds mathematisch uitgewerkt en voortdurend aan de waarnemingen getoetst kon worden, gevoelt alwie in het werk der sterrekundigen eenig inzicht heeft verkregen. Of 1111 daarmede reeds de oorspronkelijke feiten bereikt zijn, de diepste gronden die zeiven uit niets anders te verklaren zijn, blijft tot heden onbeslist. Newton-zelf nam aan, dat de vaste gewoonte volgens welke de lichamen zich naar elkander toe bewegen, nog een of andere diepere oorzaak had, die het nog niet aan de beurt lag te gaan opzoeken. Lateren, als Ilegel en menig ander, hebben getracht verder door te dringen, doch zonder iets van beteekenis te vinden.

Bij onderzoekingen als hier bedoeld worden, ligt het voor de hand, dat men bij elk voorval een werkende en een lijdende partij onderscheidt. Aan de laatste geschiedt de verandering; de eerste brengt die door haren invloed te weeg. Toch ziet men, dat het voorval de vereenigde uitwerking moet zijn van dien invloed en van den vorigen toestand van het lijdende; of wil men, van het werkende en het lijdende zooals zij gesteld waren even voordat het voorval plaats greep; en nu zou de vraag zijn, voor wie die beide van elkander onderscheiden wil, van welk van beide de toestand anders werd, terwijl hij bij het andere dezelfde bleef. Of dit onveranderdblijven bij een van beide ooit in den strengsten zin des woords voorkomt, is niet

Sluiten