Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ander samenvallen. Tegenover die hoogste abstractie uit de ervaring, in zoover die van voortdurende wording, van overgang tusschen tegengestelden getuigt, namen de Eleaten in Zuid-ltalië, onder den invloed der theologische hervormingsleer van een ionischen vluchteling, het beginsel van het reine denken in bescherming, dat zijn en nietzijn scherp gescheiden houden moet, en daarom voor verandering en veelheid geene vormen gereed heeft, zoodat het beide niet anders dan als schijn, naar zij meenden, zou mogen bejegenen. Dat echter die schijn ontegenzeggelijk bestond, gaf weer aan anderen aanleiding 0111 in die strenge cenheidsen bestendigheidsleer verbeteringen te brengen, het eeuw ig eenzelvige zijnde meervoudig te denken, en in het voortdurende gebeuren de aandeelen van het enkel bewegende en het enkel bewogene te onderscheiden. Zoo kwam, na de perzische oorlogen, Empedokles tot zijne twee gronddriften, liefde en haat, en de door Aristoteles beroemd gewordene vier grondstoffen; Anaxagoras tot zijn alles ordenenden geest, en een oneindige verscheidenheid van stof waaruit hij de wereld bouwde. Met zulke min of meer onbepaalde, half mythische machten niet tevreden, leverden de atomisten van Abdera een geheel „physische , immers door en door „mechanische" wereldtheorie; al moest aan de ledige ruimte, het oogenschijnlijke „niets , een bestaan worden toegeschreven, de ontmoetingen der kleinste deelen van het „iets", lichaampjes van eeuwig bepaalde gedaante en grootte en oorspronkelijk evenwijdige vallende beweging, brachten daaiin met noodzakelijkheid lichamen en werelden tot stand, wier gesteldheid 111 scherp omschrevene denkbeelden kon worden uitgedrukt.

Had zij er tevens in kunnen slagen, rekenschap te geven van bewust leven en van de afspiegeling daarin van zulk

Sluiten