Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van een algemeenen vooruitgang tot meer samengestelde en daarom meer volmaakte wijzen van zijn; — een onderstelling die niet in de laatste plaats verdient ter toets gebracht te worden, ofschoon de vereenzelviging van het meersamengestelde met het betere een afzonderlijk vraagpunt blijft.

In onze dagen kan van een wijsbegeerte die meer wil doen dan de denkwijze van sommige kringen tot uitdrukking brengen, niet gevergd worden dat zij optrede met een nieuw leerstelsel, dat er aanspraak op maakt, voor anderen dan zijn bouwmeester de waarheid te vertegenwoordigen. Zij heeft voorshands hare krachten voornamelijk te wijden aan een omvattende kennisneming van het tot dusver verrichte '), aan het beramen van werkplannen voor het vervolg, aan verstandhouding met de overige wetenschappen, zoowel als met het streven naar een beter overlegde inrichting van 's menschen bestaan, waarnaar het verlangen zich, bij het verval van zooveel dat voor eeuwig gevestigd scheen, aan alle kanten openbaart. Mogelijk is er, gelijk velen voorspellen, een groote strijd aanstaande, waarin, als weleer na den bloeitijd der grieksche beschaving, veel dat wij hoog waardeeren zal moeten verloren gaan, zoodat de arbeid aan de hoogste theoriën jarenlang vertraagd of gestaakt wordt. Wij weten niet wanneer die strijd beginnen en wat hij kosten zal, doch evenmin, of niet meer geleidelijke hervormingen bij machte zullen blijken om het gevaar eener overhaaste omkeering af te wenden. Doch hoe dit zij, zoolang de oprechte „liefde tot de wijsheid" ons niet begeeft, is aan de wetenschap door haar beginsel haar plicht voorgeteekend, waarvan zij zich

Vgl., als proeve van een stelsel dat in dezen tijd als voorloopige slotsom van wetenschappelijke wereldbeschouwing in aanmerking komt, Wundt, System der Philosophie, Leipzig 1889.

Sluiten