Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

waar kunnen zijn, en anders de helften van éene waarheid zouden wezen, en gezocht moeten worden door éene samenhangende wetenschap. Tusschen het trachten naar kennis van het zijnde en het eischen eener troost- en hoopvolle wereldbeschouwing zal er dus steeds een mededinging moeten geduld worden. Dat deze in strijd ontaardt, die vervreemding en verbittering met zich brengt, zal door menschelijk beleid niet altijd zijn te voorkomen. Een wijsgeerige denkwijze, die de betrekkelijke waarde van elke oprechte overtuiging erkent, valt van de meesten niet te verwachten. Intusschen kan de hevigheid van den wedstrijd der partijen reeds getemperd worden door vrijheid van belijdenis, die de partijen vermenigvuldigt en de onderdrukking van de eene door de andere bemoeielijkt, en door veelvuldige ontmoetingen op onzijdig terrein, die persoonlijke waardeering en ontzag voor het recht van anderen bevorderen. Verdraagzaamheid als beginsel moge met het programma van deze en gene vereeniging of richting niet bestaanbaar zijn; waar zij door de macht der omstandigheden als praktijk wordt voorgeschreven, vestigt zij alvast gewoonten, waarbij de voorbereiding tot hooger, zoowel religieus als wetenschappelijk leven haar voordeel vindt. En op den langen duur zal tot reiniging en volmaking der religie vermeerdering van wijsgeerig inzicht het beste moeten bijdragen. Want ook de behoefte des gemoeds vindt in de liefde tot de waarheid op hare beurt niet hare geringste bevrediging.

3de Hoofdstuk: Het zedelijke leven.

Met de religieuze levensbeschouwing is de zedelijke (of ethische) nauw verwant, doordien zij almede een algemeene strekking geeft aan onze gedragingen. Doch

Sluiten