Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wijzelven onder de wezens innemen, is een voorwerp van wereldbeschouwing, en de methodische bewerking van deze is nu eenmaal de wijsbegeerte.

Waar dus een moraal zonder algemeen theoretischen grondslag schijnt te bestaan, is deze grondslag in werkelijkheid niet afwezig, maar wordt stilzwijgend ondersteld in plaats van uitdrukkelijk erkend. Geen voorschrift voor de regeling van bizonderheden des levens heeft redelijkerwijze iets te beduiden, tenzij het zich laat rechtvaardigen als toepassing van een aangenomen algemeene norm, die aanwijst, waarvoor er behoort geieefd te worden; en deze norm kan enkel gevonden worden door in de diepte te gaan, en ons geheel leven met zijne strevingen en de uiteenloopende gevolgen daarvan nauwkeurig op te nemen.

Eene hedendaagsche school wil ons dien veel omvattenden arbeid besparen, en het zedelijke leven eenvoudig afleiden uit een eigenaardige aandrift, die bij het bepalen van onzen wil, het egoïsme tegenwerkt en (naar het fransche atitrui) den wonderlijken naam „altruïsme" voert. De afkeer van het eene, dat als onmatige zelfhandhaving ontwijfelbaar tot de werkelijkheid behoort en voor elk mededingend ik den last des levens verzwaart, heeft de onderstelling van het andere gaarne doen aannemen; immers het tempert de gevaren van hetgeen men den wedstrijd om het bestaan genoemd heeft, en geeft ons een beteren dunk van onszelven; doch het is zeer de vraag, of zij niet op een gebrekkige verklaring van feiten berust. Stelt iemand zijn eigen belang wel ooit bij dat van een ander achter eenig en alleen omdat die een ander dan hijzelf is? Kan, — volgens zijne innige overtuiging, wanneer hij niet onder den druk van ziekelijke zelfverachting verkeert, — die omstandigheid alleen aan dien ander en

Sluiten