Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van spreken; daarom de eigenlijke persoon aan wien alle goederen toekomen, en die den burger alleen het beheer en gebruik van deze en gene toestaat in het algemeen belang. Waar dus een oudere levensbeschouwing vernieuwd wordt, die de verstgaande gevolgtrekkingen der socialisten zou schijnen te rechtvaardigen, mag wel gevraagd worden, op welken grond men aan het individu zijne zelfstandigheid ontzeggen wil, daar wij toch ontgroeid zijn aan de oudgrieksche toestanden, die het zich indertijd als vanzelf sprekende getroosten kon. Wij zijn toch niet door de natuur in een bepaalden vorm van samenleving gebracht als (ie bijen en mieren, maar sluiten ons aaneen op zeer verschillende wijzen, en gevoelen ons gedrukt door een gemeenschap die onze toestemming niet heeft. Al is de gemeenschap niet door een maatschappelijk verdrag op een zeker tijdstip in de geschiedenis ontstaan, de toestemming alleen van den denkenden burger kan voor hem een reden zijn om zijn belang met het hare te vereenzelvigen, en haar niet enkel in schijn en met bijoogmerken, zoover hij het niet vermijden kan te huldigen. Dit wordt dan ook erkend waar men den inwoner niet dwingt om in zijn land te blijven, wanneer hij elders een betere vervulling van zijne behoeften verwacht. Doch dan weder, waarom elk en een ieder gedwongen, het grondgebied met geweld te helpen verdedigen tegen een vreemden staat, hoewel die soms naar zijn inzien zijne ware belangen even goed of nog beter behartigen zou? Men vergt van hem toch niet alleen, voor het vaderland te sterven, maar anderen te dooden of te gronde te richten, omdat hunne zaak met die van een ander vaderland vereenzelvigd is. Gehechtheid aan een bepaalden staat is bij de meesten onzer diep geworteld, doch loopt op den duur gevaar zoo men er geene betere

Sluiten