Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

andersoortige hoedanigheid gepaard, die de werking dier eerste versterkt of verzwakt of met andere gevoelsaandoeningen tot een totalen indruk doet samensmelten; b.v. het welgevallen aan de kracht en frischheid der verschijning, aan de treffende gelijkenis waar zij iets oogenschijnlijk soortgelijks afbeeldt, aan velerhande voorstellingen die zij tengevolge van verkregene associatiën bij ons opwekken moet. Afgezien nog van bijkomend zelfgenot, dat uit schitterende of teedere kleuren, opwekkende of streelende geluiden enz. ontstaan kan.

Onder zulke omstandigheden wordt het hoogst moeielijk, een algemeen antwoord te geven op de vraag: wat behoort men eigenlijk in de natuur, of in deze of gene kunst, schoon te vinden ? Hetgeen onder de benaming van aesthetiek en kunstkritiek geleverd wordt, zet zich doorgaans over zulke bezwaren heen, en kan slechts van ter zijde iets tot een wetenschap bijdragen. Waar een schouwspel of voordracht gedacht werd als bestemd voor een bepaald publiek, met een gemiddelde vatbaarheid voor kunstgenot en een tamelijk vasten maatstaf van waardeering, ligt het voor de hand te verklaren: dat deze de standaard is waaraan het voorwerp moet voldoen, altijd om op den bijval van dat publiek aanspraak te maken. Is het soms opzettelijk met het oog op dat publiek en zijn smaak vervaardigd, dan is met het verwerven van dien bijval aan het doel van zijn bestaan geheel voldaan. Wil men het voor een hoogere rechtbank brengen, dan treft het vonnis van deze niet dat voorwerp-alleen, maar den door een samenloop van omstandigheden te weeg gebrachten „smaak" waarvoor het berekend was, en moet gegrond zijn op overwegingen die voor een „publiek" doorgaans te diep zullen gaan. Is daarentegen een kunstwerk niet gemaakt teneinde door

Sluiten