Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

te houden, en liet zelfverwijt dat op verspillen van tijd aan beuzelingen volgt, te ontgaan. De werking der kunst is zonder twijfel een product uit velerhande en zeer afwisselende factoren, afhankelijk deels van hare werkenzelven, deels van de vatbaarheid dergenen die ze genieten zullen. Men kan den eisch stellen, dat èn in het onderwerp, èn in de voorstelling daarvan, èn in de zichtbare of hoorbare verschijning, zoowel als in de verbinding tusschen dat een en ander, harmonie besta; doch waar het kunstwerk niet als iets zelfstandigs maar als werk van menschen en voor menschen erkend wordt, zal het er wel bovenal op aankomen, dat in den toeschouwer of toehoorder de velerlei indrukken die hij ontvangt een harmonisch geheel worden, hetwelk daarom den geest bevredigt, lang voordat hij in staat is, zich van de samenstelling daarvan eenige rekenschap te geven.

Evenals wij naast de normale wijsbegeerte de zoodanige stelden die bestemd zijn 0111 den in een of anderen zin gestoorden vrede des gemoeds te herstellen, zal van de normale, of wil men, de groote kunst menige andere moeten onderscheiden worden, die bij zekere onevenredigheden in het geestesleven welkom, en mogelijk tijdelijk weldadig kunnen zijn. In zekere toestanden kan b.v. een kunst die hartstochten wekt, een plagend gevoel van loomheid en onverschilligheid helpen overwinnen; waar daarentegen hartstochten ons te machtig worden, zal licht het meest verkwikken wat anders al te vredig en zoetvoerig zou moeten heeten. Ook daardoor wordt een wetenschappelijke bespreking van schoonheid en kunst bemoeielijkt, terwijl voor de kritiek van den dag, waardoor men elke kunstoefening zoo gaarne als op den voet gevolgd wil zien, slechts bij uitzondering andere vertegenwoordigers te

Sluiten