Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eigenlijke drijfveer bij het leeren bleek te wezen '). Nadat men de werkelijke geschiedenis der woorden is gaan opsporen, kan van zulk spelen met willekeurig bedachte afleidingen geen sprake meer zijn. Evenmin zal in de grammatische verbindingen van woorden thans nog het toonbeeld der ware logica begroet worden. Zelfs de talen der wetenschappelijk meest ontwikkelde volken bezigen nog het „zijn" als praedicaatbegrip, onderscheiden niet tusschen stellen en bevestigen, hechten het teeken der negatie aan een woord, tot aanduiding niet van het tegendeel van het begrip van dat woord maar van de verwerping van een oordeel waarin dat begrip voorkomt *), enz. Menige spreekwijze heeft in de wandeling een aangenomen beteekenis, die men uit de bestanddeelen en hunne samenvoeging niet kan opmaken; immers ook verbindingen van woorden leenen zich tot overdrachtelijk gebruik. Inderdaad waar het denken nauwkeuriger wordt, en aan het oude voertuig niet meer genoeg heeft, volgt niet de schepping

') T)e Socratische School, of wijsbegeerte voor ie negen tiende eeuw-, 3e deel, 3c druk (18Ö0) p. 7: „De oc/oyo; is bij Plato (pUo[iat)ijs: die woorden verwisselt hij niet zelden. In beide ligt reeds liefde opgesloten; maar het /iadei», waarvan q,Uopalhjs afkomt, komt dat zelf niet van af, Jat met omzetting der

letters het latijnsche amo is"? P. 16: „Maar die zelfde, die echt Socratische leermethode, ligt die ook buitendien niet in ons woord opleiding? Het is het woord van Socrates, ènaystv, inayuytj: inductie hebben de latijnen er van gemaakt" . . . Veeleer is ènayeiv het bijbrengen van instantiën (zie boven p. 275 11. 2), en niet het opleiden (educare) van personen. Als motto staat voor het aangehaalde deel een zinsnede uit Ancillon (1767—1837): „Rien 11e prouve davantage qu'originairement et dans le principe les existences et la réalité sont données h 1'homme, que dc voir la métaphysique toute entière en quelque sorte déposée dans les langues, a l'insu de ceux qui les ont créées et perfectionndes".

Zie boven p. 184.

Sluiten