Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

buitenwereld en zichzelven genoegzaam voldaan, zijne krachten ten volle ontwikkelen kan. De opvolging van gebeurtenissen die dat streven van ons geslacht met allerlei in aanraking brengt, en het beurtelings bevordert, tegenhoudt en van gedaante doet verwisselen, noemen wij bij uitnemendheid de geschiedenis. Wij trachten op grond der gedenkstukken en sporen van eiken aard die het naliet, de voorvallen en de daardoor ontstane toestanden naar waarheid voor te stellen; vervolgens den gang van zaken die dat alles, als de lijn hare punten, verbindt, terug te geven in een doorloopend verhaal, met aanwijzing van het verband van oorzaken en gevolgen. Bij deze voorstelling van het gebeurde kan door groepeering en teekening der feiten en gepaste behandeling der taal ook het kunstvermogen van den verhaler worden te pas gebracht, en daarmede is voltooid wat men van den geschiedkundige verlangen niag.

Aan de verzamelde en tot tafereelen verwerkte stof die hij dus aanbiedt, ontleenen verscheidene wetenschappen de gegevens voor meer of minder omvattende theoriën van alwat door menschelijke werkzaamheid tot stand komt. De „lessen der geschiedenis" worden ten slotte voor de beoordeeling van het tegenwoordige en de voorspelling der toekomst vruchtbaar gemaakt. Dat een en ander is blijkbaar een opsporen van het bestendige in de verandering, van wetten die de geschiedenis beheerschen; en in zulke vragen naar het waarom zoekt men allicht het eenige wetenschappelijke dat de beoefening der geschiedenis hebben kan; terwijl men vergeet dat reeds de eenvoudige vaststelling van het feitelijk gebeurde een verklaring behelst van de eerste gegevene feiten, t. w. de oorkonden, gedenkstukken, overleveringen, en dus waar zij met het noodige .beleid

Sluiten