Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

omdat de zoon van den bezitter — al is hij geestelijk machteloos, per se moet studeeren, hoewel hij duizendmaal liever, in plaats van zijn arme zwakke hersens, zijn spieren zou gebruiken; terwijl de zoon van den mijnwerker of houthakker — hij moge een geboren genie zijn — zijn geheele leven tot spierinspanning gedoemd is, of erger nog. En dat zijn nu nog alleen de uitersten! Maar denk nu eens aan de tallooze tusschenlagen. De rijk aangelegde zoon van onbemiddelde maar z.g. „fatsoenlijke" ouders moet — al zou hij zijn leven geven om te studeeren — natuurlijk militair worden of aan een ministerie gaan werken, terwijl al zijn aspiratiön hem dringen naar de schatkamers der wetenschap, waar hij hetmenschdom zou kunnen wijden zijne machtige geetesgaven. Nooit is het de natuurlijke aanleg, maar altijd en altijd geld, dat beslist over den te volgen loopbaan. En dat heet vrijheid, dat heet de zegepraal van het individualiteitsbegrip!"

„ In hoofdzaak heb je gelijk, maar er zijn uitzonderingen!" viel

Robert in.

„Ja, er zijn uitzonderingen. Het gebeurt een enkele maal dat een der tot den afval veroordeelden, dwars tegen den stroom der maatschappelijke verhoudingen in, omhoog stijgt. En dit moet dan zeker al de millioenen niet-uitzonderingen tot troost strekken! — Neen, al had ik uit die werken daar niets geleerd dan te zien wat er eigenlijk om ons heen gebeurt, hoe onze maatschappij functionneert en op welke wijze de kapitalisten aan hun kapitalen komen, dan reeds zou ik dankbaar zijn ze te hebben gelezen."

„Zoo zoo? Nu, als een dankbaar mensch er uitziet als jij

op'dit oogenblik, zou ik haast liever ondankbaar gestemd wezen," zeide Robert kalm, terwijl hij het vermoeid, overspannen gelaat van den spreker beschouwde. Zijn toon klonk nu weer luchtig en schertsend, en plotseling van tactiek veranderend, besloot hij de brandende kwestie verder maar te laten rusten.

Hij wist nu wat hij weten wilde, en wat geschiedde was welbeschouwd de natuurlijkste zaak van de wereld, redeneerde hij bij zichzelven. Een kruitmagazijn in een omgeving van brandbare stoffen was bestemd vroeg of laat in de lucht te vliegen. Hierovei te gaan tobben, zou al heel onwijsgeerig zijn.

Hij begon nu met een zeker animo over andere dingen te spieken, aldus Barthold's geest langzamerhand afleidend, en bracht o. a. een plan op het tapijt, dat reeds lang ontworpen was, en wel zijn voorgenomen bezoek aan Meryan's ouders een bezoek

Sluiten