Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Dat zijn de wetenden, de goeroes, de doekoens, ja ook soms hadjis en santris. Zij hebben buitengewone macht, niet alleen door alle genoemde wetenschap te bezitten, maar ook hebben zij soms buitengewone macht in hun oogen, het zijn indrukwekkende verschijningen. Nu moet men niet meenen dat die lieden eenvoudig weg bedriegers zijn, neen zij verkeeren onder den invloed der autosuggestie, dikwijls door tapa-leven verkregen.

Wat is leven als een tapa? Een leven lijden in volslagen eenzaamheid, in rotsholen of boomen, onderdrukkende elke natuurlijke behoefte, peinzende over het zijn en het niet zijn, peinzende over de hoogste philosophische problemen. Wie dit eenigen tijd heeft volgehouden en keert onder de nienschen terug, die wordt hoog vereerd; maar velen worden goeroe of doekoen langs gemakkelijker weg dan deze.

„Ik wil niet beweren," schreef Stoll, blz. 168, „dat deze goeroes direct gevaarlijk zijn voor de rust en orde van het land, maar het toch wel kunnen worden doordat zij over het paardje getild zijn en hun dikwijls geüsurpeerde reputatie door zelf-overschatting als een zaak, die van zelf spreekt en waarop ze recht hebben, beschouwen."

Van Dalen schreef blz. 54: „Onder belachelijke voorwendselen van onkwetsbaarheid, van alvermogen en van al wetenschap zal de eerste de beste sluwe Javaan zich door een hoop inlanders laten volgen en vorstlijke eer ontvangen," en blz. G2: „wanneer wij de overleveringen van alle opstanden, waarmede Java soms gevoelig is geteisterd geweest, met attentie lezen, dan zal men spoedig ontwaren dat het bij den Javaan heerschend bijgeloof voor sommige grooten eene drijfveer, voor anderen een groot hulpmiddel, en weer voor

Sluiten