Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dat alle critische gedachte of vrees onderdrukt werd. Er zijn goeroes geweest, die door een vriend op zichzelf of op hunne leerlingen lieten schieten, zoo overtuigd waren zij van de macht hunner ngelmoe van onkwetsbaarheid. Zij vielen dood neer 3)! Kan dit bij een individu gebeuren, hoe veel sterker werkt die autosuggestie in gezelschap, bij onderlinge opwinding en zoo wordt dan de misdaad „en masse" geboren, de offerdood en masse; ook te Gedangan lagen spoedig de lijken op hoopen, ik zag er de werking van het klein-kaliber-geweer. — En op Gedangan volgde de opstand te Baron, de ontwikkeling was volkomen dezelfde, Rembang, eene nieuwe bevestiging van den regel.

Ik wil hier niet ingaan op juridische vragen, maar wil niet verzwijgen dat de gedachte bij mij opkwam: is hier wel sprake van schuld? Wie dient hier te oordeelen de rechter of de psychiater? Bedenk daarbij nog dat de Javaan geen andere literatuur leest dan die handelende over onmogelijke wonderen, door de lucht vliegende, mensch geworden goden, of god geworden menschen, over helden, die duizenden verslaan meteen slag. Wij weten dat hij alles gelooft, wat men hem als historie opdischt, zooals den strijd tusschen Mohammed en den vorst Laat en dan begrijpen wij, dat hij in godsdienstwaanzin, in ngelmoewaanzin meent met eenige blanke wapens duizenden onzer soldaten te kunnen verslaan.

Is nu de ngelmoe niet belachelijk gemaakt door dien berg van lijken? Geenszins, dat leerde mij eene Javaansche vrouw. Zij zijn niet dood, zij konden niet gedood

1) Bericht über die Landesirrenanstalt in Buitenzorg, 1894—1901. Batavia 1902, blz. 91—93.

Sluiten