Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wringend met verwrongen gelaatstrekken en daaronder staan gebijteld de woorden: „Ebenbild Gottes, bist Du glücklich?" en dan krijgt het gezicht van dat beeld voor mij Javaansche wezenstrekken.

Of ik denk aan de teekening van Sascha Schneideii „Das Gefühl der Abhilngigkeit". Want dit is een der meest op den voorgrond tredende eigenschappen van het Javaansche karakter, zijn gevoel van af han kei ijk te zijn en het hierdoor ontstaan gemis aan individualiteit.

Ziet, een man, die zich steeds afhankelijk voelt van volkomen grillige machten, ook van de wraakzucht zijner medemenschen, kan niet gelukkig zijn. En dat gevoel van steeds afhankelijk te zijn beheerscht den Javaan geheel en al, dank zij zijn animisme en spiritisme, dank zij het hindoeïsme, dat eeuwen over hem heerschte en den kastengeest bracht, die zich thans nog uit in de grenzenlooze vereering van alle personen van hoogeren rang. Het blijft bestaan dank zij ook zijner opvatting van Allah als het blinde fatum, en Chailley Bert had niet noodig ons er op te wijzen dat de regeering den Javaan te veel bemoedert, te weinig vrijheid gunt. Wij hebben dit gevoel der afhankelijkheid niet in hem ontwikkeld, wel hebben wij er van geprofiteerd veel meer dan goed was, men wenschte vroeger den Javaan niet te ontwikkelen. Die slaafsche gehoorzaamheid is zoo gemakkelijk dat wij er ook heden nog gaarne van proflteeren.

Een ander gevolg van dit gevoel der afhankelijkheid is het gebrek aan individualisme, een gebrek dat voor menig Enropeaan het lastig gevolg heeft dat hij den eenen Javaan niet van den anderen weet te onderscheiden, dat allen dezelfde gelaatstrekken schijnen te hebben. Waar geen individualisme is, daar is collectivisme, zoo juist

Sluiten