Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en hooger loon elders bij meerder werk zullen terugwijzen. En alles om dezelfde reden.

Meerder werk in een huishouden is verschillend soort werk, en verschillend soort werk eischt dat men zijn denkvermogen op verschillende dingen achtereenvolgens vestigt, en dat hindert hem, doet hem als het ware pijn, wat hij dan op zijne wijze uitdrukt door te zeggen: ik ben er niet tevreden, niet naar mijn zin. Wel wil hij harder werken voor meer geld, graag zelfs, als hij om een of andere reden naar geld verlangt, maar dan moet het steeds eenzelfde soort werk zijn *). Lui is de Javaan niet, maar daarop zal ik hier niet nader ingaan.

Wij keeren van deze skilled labourers weder terug tot den desaman, wiens gedachten nooit buiten de desa gaan of verder dan de meest nabijzijnde pasarplaats. Voor vele meisjes en vrouwen is dit werklijk de grens hun leven lang (Schmalhausen, Poensen), mannen komen nog wel eens verder. Hun gedachten blijven in dit beperkte kringetje steeds vervuld met de zorg voor het dagelijksch brood of, wat nog veel erger is, voor de belastingen, verder met alle hunne bijgeloovige denkbeelden, de prophylactische maatregelen om ziekte te voorkomen. Men kan er zich als Europeaan nauwelijks in verplaatsen hoe uiterst beperkt de gedachtenhorizont van zulke lieden is. Zoo men dit in 't oog houdt, dan zal ook een Europeaan kunnen begrijpen, hoe ten opzichte der verstandelijke ontwikkeling het reeds een goede

1) Hetzelfde wat hier van de huisbedienden werd gezegd, geldt ook van de inlandsche hoofden, daarom verdiende de welbekende reorganisatie ook de vrij algeraeene afkeuring. Welke gevolgen zij had voor de ambtenaren, werd vroeger door mij aangetoond, Vragen des Tijds, September 1903: „Ervaringen van een indisch geneesheer".

Sluiten