Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

leerschool genoemd mag worden, indien zulk een desaman om de een of andere reden in de gevangenis dwaalt, waar hij tal van andere menschen ontmoet, iets van de maleisclie taal leert, zelfs menschen van de buitenbezittingen leert kennen, Atjehneezen, die hem vertellen van den zoo lang volgehouden strijd tegen de regeering, hem vertellen van andere eilanden, van stoomschepen, van kanonnen en soldaten. Houdt gij in 't oog hoe dit zijne gedachten doet toenemen, dan zullen u vijf dingen begrijpelijk worden: 1". dat de gevangene niets liever wil dan als kettingganger gezonden worden naaide buitenbezittingen; 2°. dat hij door dit reizen en ontmoeten van allerlei soort lieden een verstandelijke ontwikkeling verkrijgt, die hem ver boven zijn familieleden in de desa plaatst1); 3n. dat hij teruggekeerd in de desa een man van gewicht is, die wellicht tot dorpshoofd zal worden gekozen, hetzij omdat men tegen hem opziet, hetzij omdat men voor zulk een man bang is, 4". zal het iedereen duidelijk zijn dat gevangenisstraf geen straf voor een inlander is, want al wordt hij niet weggezonden naar buiten, zoo kent hij gedurende dien tijd toch ook geen zorg voor zijn voedsel, en de verveling telt hij niet, die heeft hij als kind genoeg leeren kennen om die niet meer te voelen; 5°. wordt hieidooi ook duidelijk, waarom de industrie, de kleinhandel, zoover die op eenigszins grootere schaal beoefend woi dt, in handen van hadjis is.

De hadji verkreeg evenals de kettingganger door zijne reis een uitbreiding van zijn gedachtenhorizont, die hem ver stelt boven de desabevolking der orang tani2).

Ij Boeka, Een koffieopziener, blz. 181.

2) „Zoodra in bet algemeen (Poknsbn, XXVI / 23), gesproken, de

Sluiten