Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

leiding had genoten en schreef: „Ingrijpend werkt de invloed van het Europeesch onderwijs op het karakter van den Javaan en brengt een heele revolutie in hem te weeg. Hij is het afgetrokken wezentje niet meer. Spraakzaamheid en leeslust zijn bij hem waar te nemen. En waar het Nederlandsch onderwijs bij het aanzienlijke element der bevolking meer doorgedrongen is, neemt de omgang der familieleden onderling een meer losser karakter aan en vrouwen voegen zich bij het gezelschap om zich in het discours te mengen." Maar wij kunnen helaas niet aan alle inlanders het christendom brengen, dat ons vrij maakte van het animisme en evenmin alle Javaansche kinderen te gelijk met Europeesche kinderen opleiden '). Vooreerst blijven dezen dus uitzondering, zeer, zeer groote uitzonderingen zelfs onder de millioenen bewoners van Java, vormende evenwel in twee verschillende richtingen de elite der bevolking. Onder dezen staat eene andere klasse van lieden, die lezen en schrijven kunnen, het zij de Javaansche of de Maleische taal of beide, of die zooals vele ambtenaren ook met eenige moeite de Nederlandsche taal verstaan. Ik breng dezen allen te samen in een groep, al is mij bekend dat de meeste Europeanen op Java een Javaan, die een in de Hollandsche taal gevoerd gesprek volgen kan, veel hooger stellen dan iemand, die alleen de Javaansche taal heeft leeren lezen. Mijns inziens ten onrechte.

1) Het is mijn bedoeling niet om met deze woorden propaganda te maken voor een dergelijke vereuropeaniseering van den inlander, want ik voel zeer wel al de bezwaren hier tegen ingebracht door Boeka. (Indische Gids 1904, De hoofden op Java) of Joessoef (Tijdschrift B. B. XXII bl. 90 1902) en anderen, ik wilde hier slechts aanwijzen dat wij ook langs dezen weg het zieleleven ontwikkelen, daarlatende of dit de meest gewenschte weg is.

Sluiten