Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

den voorgrond bij de bouwkunst. Van een bouwwerk toch eischt men vóór alles, dat het voldoe aan het praktisch doel dat er aan gesteld wordt. Meer dan elders beheerscht hier het nuttigheidsmoment de uitvoering, die wordt dienstbaar gemaakt aan de bestemming. Rekening moet gehouden worden met de ligging, het klimaat, den bodem, den aard van het materiaal, de levenswijze der bewoners enz. die, van hoeveel belang ook, toch weinig te maken hebben met de schoonheid als zoodanig en die daarmede den kunstenaar in de vrije uiting zijner aesthetische neigingen en inzichten aan banden leggen. Het schoonheidsmoment treedt hier gewoonlijk op den achtergrond, komt eerst in de tweede plaats. In zooverre het bouwwerk voldoet aan zijn bestemming kan het voorzeker een groot lustgevoel wekken; maar dat gevoel is dan niet meer van zuiver aesthetischen aard: slechts in zooverre kan van dit laatste sprake zijn, als het gebouw nog iets meer biedt dan practische bruikbaarheid.

Kenmerkt zich alzoo de kunst als zoodanig door praktische doelloosheid, hiermede is natuurlijk niet gezegd dat zij niet een hoogere biologisch-nuttige beteekenis zou kunnen hebben voor het individu of voor zijn geslacht. Zoowel bij de genieting als bij de schepping van kunstwerken ontplooien zich instinctieve aan-

Sluiten