is toegevoegd aan uw favorieten.

Drie aesthetische studiën

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

kunnen bedriegen en in een dwaling doen vervallen; de mogelijkheid moet bestaan dat wij of anderen er «inloopen». De schijnbare waarheid moet iets geloofwaardigs aan zich hebben, wil het een voldoening geven de bedriegelijkheid er van te doorzien en wil de zoogenaamde geestigheid niet eenvoudig laf en kinderachtig gevonden worden.

Uit al het hierboven aangevoerde volgt, dat in de oorzaken van het lachen lust en onlustwekkende momenten samen gepaard kunnen gaan, hoewel de eerste ten slotte overheerschen. De tegenstelling tusschen verwachting en werkelijkheid of tusschen schijn en wezen bevat een gemengden gevoelstoon, of liever een mengsel van tegenovergestelde gevoelstonen die elkander in snelle opeenvolging afwisselen. Stel b.v. wij komen in aanraking met een treffend anachronisme, en zien b.v. een Romein voorgesteld die een pijp rookt of die een telegram ontvangt. De onwaarheid, die ons beter weten kwetst, wekt onzen weerzin; maar die onaangename aandoening wordt getemperd of overvleugeld door het bewustzijn dat ook de schrijver of teekenaar wel beter wist, alsmede door de gedachte dat wijzelf genoegzaam van de geschiedenis op de hoogte zijn om de voorstelling niet als waarheid te aanvaarden. Vinden wij een tegenspraak tusschen