is toegevoegd aan uw favorieten.

Kommentaar op den Brief aan de Romeinen

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een afschrift van D), Augiensis (F), Boernerianus (G), Mosquensis (K), Angelicus (L) en Porfirianus (P).

2. Van de vertalingen zijn vooral belangrijk de oudste, de Itala en de Peschito, welke uit de tweede eeuw dateeren.

3. Aanhalingen vinden wij b.v. bij Tertullianus, Irenaeus, Justinus, Clemens Romanus. Ook de lezingen van Marcion kunnen ons soms van dienst zijn.

Hoewel er tusschen het autographon en het oudste bekende handschrift 300 jaren liggen, behoeven wij toch aan het vinden van den echten tekst in het algemeen niet te te wanhopen. Van een eenzijdige voorliefde voor een bepaalden codex of voor een bepaalden kring van codices zullen wij ons dienen te onthouden. Hoe talrijk de varianten ook mogen zijn, waar het de hoofdpunten der christelijke leer geldt, blijven wij niet in het onzekere. Een uitzondering, die nog niet eens veel beteekent, hebben wij in H. 8:11.

De voornaamste kommentaben op den brief.

Origenes (3e eeuw, lat. vert.). Chrysostomus (4e e. Homiliën). Theodoretus (5e e.). Oecumenius (10e e.). Theophylactus (lle e.). Thomas Aquinas (13e e.). Nicol Lyra (14e e.). Laurentius Valla (15e e.). Erasmus (16e e. Annot. in N. T. en Paraphr. in N. T.)

Luther. Zwingli. Calvijn. Melanchton. Bugenhagen. Oecolampadius. Bucer. Musculus. Amyraldus. Episcopius. Calovius. Bengel (Gnomon).

Tholuck (Ausleg. 1824; 5e ed. 1856). Rückert (1831; 2® ed. 1839). Stuart (1832, 3e ed. 1876). Reiche 1833—34). Glöckler (1834). Köllner (1834). Olshausen (1835). De Wette'(1835; 4e ed. 1847). Hodge (1835). Fritzsche (1836). Meyer(1836; 8e ed. van B. Weiss, 1891). Oltramare (1843; 1881). Baumgarten — Crusius (1841). Krehl (1845). Philippi (1848, 3e ed. 1866). Van Hengel (1854—1859). Umbreit (1856). Ewald (1857). Schott (1858). Fay (Langës Bibelwerk, 1865; 3e ed. 1880). Hofmann (1868). Lipsius (Protestantenbibel, 1872). Schaff (1873). Volkmar (1875). Bonnet (1875). Beet (1877;