is toegevoegd aan uw favorieten.

Didactische ketterijen

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

studie. Dat heldere begrippen omtrent psychologische processen kunnen worden verkregen, daarvoor staat eenerzijds de zuiverheid, de juistheid, waarmee ze voornamelijk in poëtische kunstwerken voorkomen, ons borg, anderzijds de omstandigheid, dat elk proces in den levenden stroom van het zieleleven en in verband met een geheel karakter verschijnt.

Een allerfijnste psychologische schets, een studie op het gebied van het gemoedsleven van innige bekoring, is een vertelling van Daüdet: Un soir de première, waarin de gevoelens van een auteur aan den avond van de eerste opvoering van zijn stuk worden geschiiderd. De vrees, dat het stuk zou kunnen vallen, beheerscht des dichters ziel ten volle. Bij de analyse van zijn gemoedstoestand bljjkt, dat in de vrees een gevoel van spanning samengaat met gevoelens van onlust en gedruktheid.

Het verhaal is een paradigma voor de leer van het affect.

Interessant zijn vooral de inwerkingen van het affect op het voorstellingsleven. Zoo doet de gemoedstoestand bijv. afbreuk aan de geschiktheid om waar te nemen: dè stemmen der tooneelspelers komen den dichter mat voor, hun geluid schijnt zich te verliezen in de schouwburgzaal. Zelfs herkent hij nauwelijks zijn vrienden. Hunne gelaatstrekken schijnen hem geheel veranderd toe. Zoo is dus de heerschappij over het voorstellingsproc 's bij dit slachtoffer der premièrevrees inderdaad verbroken.

Nadat hij de schouwburgzaal is ontvlucht, blijft het tooneel hem voortdurend voor den geest; het stuk, dit hij uit zijn hoofd zou kunnen opzeggen, wordt in zijn gedachten verder afgespeeld Zijn hoofd is als het ware een tooneel, waarop een spel van voorstellingen plaats grijpt, geheel buiten zijn wil om.

Het is hem onmogelijk, zich te bevrijden van den ban, wamn voorstellingen, opgeroepen door de première, hem gevangen houden. Vruchteloos tracht hij zjjn geest af te leiden door een dagblad in te zien: niet de artikels van heden leest hij er in, maar de kritieken van morgen, die zijn stuk letterlijk afmaken.