is toegevoegd aan uw favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gen niet zeldzaam zijn. Het spreekt wel vanzelf, dat voor liet tot stand komen daarvan geestesvermoeidheid, lichamelijke afmatting en abnormale geestestoestanden zeer bevorderlijk zijn, en dat visioenen, hallucinaties en autosuggesties bij die zoogenaamde helderziendheid een groote rol spelen.

Verder voert het rationalisme licht tot dogmatism e, gelijk omgekeerd dogmatisme niet wel mogelijk is dan op rationalistischen grondslag. Het dogmatisme nu kan wèl dikwijls van groote praktische waarde zijn, maar zijn leerstellig karakter mist alle wetenschappelijke beteekenis. Op godsdienstig gebied b.v. gaat het verkeerdelijk uit van de onderstelling, als ware de waarheid van geloofsvoorstellingen verstandelijk te grondvesten en te bewijzen, daarmede geloof en wetenschap op onverantwoordelijke wijze dooreenmengend, de specifieke kracht van het geloof verzwakkend, en ten eenenmale uit 't oog verliezend, dat de wetenschap evenmin thuis behoort in het geloof als het geloof in de wetenschap.

Een reactie tegen het dogmatisme vormde het scepticisme. Reeds in de Oudheid vond die richting haar vertegenwoordigers in de Eleatische school van Pyrrho, gelijk in den nieuweren tijd Montaigne en Bayle tot haar meest bekende aanhangers behooren. Ten onrechte evenwel wordt Hume veelal voor een scepticus uitgemaakt: veeleer was hij een positivist en agnosticus; zijn twijfel betrof slechts het wezen der door de zuivere rede geleverde kennis, niet de overtuigingskracht der op ervaring berustende gegevens. Nimmer beweerde