is toegevoegd aan uw favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

idem stuit". x) Uit den nieuweren tijd kan vooral Herbart ten voorbeeld strekken. Volgens dezen wijsgeer, wiens beschouwingen vooral in de paedagogie nog veel gezag hebben, is de psychologie de wetenschap van de mechanica der voorstellingen, wier bewegingswetten zij mathematisch tracht vast te stellen. Alle zielsprocessen zijn volgens hem terug te brengen tot een werkzaamheid van voorstellingen. Die voorstellingen, welke een voortdurenden ouderlingen strijd om heerschappij voeren, werken op elkander als krachten: zij helpen, belemmeren of verdringen elkaar; en al naarmate zij elkanders intensiteit vermeerderen of verminderen, ontstaan lust- of onlustgevoelens. Het gevoel toch is niets anders dan het resultaat van de verhouding en van de onderlinge wisselwerking tusschen de verschillende voorstellingen; begeeren niets anders dan het verzet eener voorstelling tegen hindernissen die haar weerstand bieden en in den weg staan. Een gevoel van smart treedt op daar, waar de voorstellingen in dien onderlingen strijd en botsing beklemd raken; affecten daar, waar zij aanzienlijk verwijderd worden van haar evenwichtstoestand. De gevoelens hebben dus hun zetel en oorsprong in bepaalde voorstellingen en dier onderlinge verhouding; zij vloeien voort uit zekere harmonie of tegenstrijdigheid tusschen gelijktijdig aanwezige verstandelijke elementen.

Tegenover dergelijke intellectualistische beschouwin-

') Eth. IV, 47.