is toegevoegd aan uw favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en moreele gevoelens, gelijk zij omgekeerd tot de versterking dier gevoelens bijdragen.

§ 3. Determinisme en Indeterminisme.

De ethiek kan onmogelijk ernstig wetenschappelijk worden beoefend, zonder dat men reeds in den aanvang zich bezighoudt met het vraagstuk van den vrijen wil om dienaangaande tot zekere overtuiging te geraken. Met dit fundamenteele vraagstuk toch en met de wijze waarop het wordt beantwoord, hangt de beantwoording van vele andere als die van schuld, verantwoordelijkheid, berouw enz. ten nauwste samen, zoodat, is men daaromtrent in het onzekere gebleven, het onmogelijk is in die kwesties tot een beslist resultaat te komen. Of men wil of niet, men dient hier partij te kiezen en kleur te bekennen.

Volgens de aanhangers van het determinisme, die ook op het gebied der ethiek voortdurend in aantal toenemen, is ook op dat gebied eene strenge doorvoering van het causaliteitsbeginsel absoluut noodwendig, en moet daarom de leer van den vrijen wil geheel worden prijsgegeven, wil van eenige wetenschappelijke ethiek sprake kunnen wezen. Het determinisme, zegt Höffding terecht, ') is een „unentbehrliche

l) H. Höffding. Ethik. Leipzig 1888, pag. 77.