Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

der metaphysici." Geruimen tijd hebben deze hier een onbeperkte heerschappij gevoerd; en ook thans nog wordt dat gezag door velen gehuldigd, tot schade dikwerf van hun aesthetische waardeering en genieting. Uitgaande van zeker vooropgesteld begrip „het schoone", wordt de in de werkelijkheid bestaande schoonheid daaraan getoetst en afgemeten, zonder rekening te houden met de intuïtief en spontaan gewekte lustgevoelens; en met behulp van zekere algemeene en zwevende begrippen, die zich nauw vastknoopen aan zekere voorstellingen omtrent het ideale en het absolute, wordt getracht het bizondere te verklaren en te beoordeelen.

Maar een dergelijke zuiver metaphysische aesthetica is langzamerhand vervangen door een meer inductief-empirische, die meer voeling houdt met de gegevens der ervaring en met de uitkomsten der moderne physiologische psychologie. Deze klimt van het enkele en eenvoudige op tot het meer algemeene en samengestelde; zij decreteert niet van bovenaf, maar zoekt op grond van feiten, ontleend aan de ervaringswereld, te geraken tot zekere vaste regels en wetten. Zoodoende treedt zij in nauw verband met hare zusterwetenschap de psychologie, inziende dat de verschijnselen waarmede zij zich bezighoudt, van psychischen aard zijn, en dat wat wij schoon, verheven, liefelijk noemen, niet bestaat in objectieve eigenschappen der buitenwereld, maar alleen de vertolking geeft van indrukken, die wij als gevoelende en met phantasie

11

Sluiten